Лекцыя для навучэнцаў ДУА "Коласаўская сярэдняя школа Крупскага раёна"

Дзяржаўны інспектар Барысаўскага міжраённага аддзела Стразде А.М. правяла лекцыю навучэнцам ДУА "Коласаўская сярэдняя школа Крупскага раёна" аб працы непаўналетніх.

Лекцыя пачалася з глыбінак гісторыі: "Пасля адмены прыгоннага права ў 1861 годзе ў Расійскай імперыі, у склад якой у той час уваходзіла асноўная тэрыторыя сучаснай Беларусі, хуткае развіццё атрымліваюць капіталістычныя адносіны, надыходзіць эпоха манапалістычнага капіталізму. У Беларусі расце колькасць наёмных работнікаў, умовы працы якіх на гэтым этапе былі значна горшыя, чым у цэнтральнай Расiі.

Становішча рабочых у пяці заходніх губернях Паўночна-Заходняга краю Расійскай імперыі (Віленскай, Віцебскай, Гродзенскай, Мінскай і Магілёўскай, г.зн. на тэрыторыі сучаснай Беларусі) вызначалася шмат у чым спецыфікай мясцовай прамысловасці, дзе пераважала ў агульнай масе прадпрыемстваў дробная рамесная вытворчасць. Па колькасці занятых яна больш чым у 5 разоў пераўзыходзіла фабрычна-завадскую прамысловасць. Колькасць прамысловых прадпрыемстваў у 1900 годзе склала 865, а колькасць кадравых рабочых – звыш 50 тыс. чалавек. Да пачатку рэвалюцыі 1905 года колькасць усіх наёмных рабочых у Беларусі складала не менш за 400 тыс. чалавек, якія на этапе станаўлення капіталізму былі палітычна бяспраўныя і падвяргаліся жорсткай эксплуатацыі з боку буржуазіі. Умовы працы рабочых былі нясцерпныя, на цяжкіх працах ужывалася, галоўным чынам, ручная праца.

Працоўны дзень на фабрыках і заводах працягваўся 12-14 гадзін. Нягледзячы на тое, што па царскім законе 1897 года працоўны дзень афіцыйна быў усталяваны 11,5 гадзіны, на справе працягласць яго залежала ад самавольства прадпрымальніка і, як правіла, нашмат перавышала ўсталяваную законам норму. Асабліва жорсткаму абыходжанню падвяргаліся жанчыны і дзеці, праца якіх была шырока распаўсюджана. Працавалі яны з раніцы да позняй ночы ў жудасных антысанітарных умовах, атрымліваючы за гэта грошы. Заработная плата рабочых не забяспечвала мінімальнага жыццёвага ўзроўню. Становішча рабочых пагаршалася з прычыны штрафаў, якія адбіралі значную частку заробку. Эксплуатацыя дапаўнялася невыноснымі ўмовамі працы: працоўныя памяшканні знаходзіліся ў антысанітарным стане, вентыляцыя амаль адсутнічала, асвятленне было недастатковым, тэхніка бяспекі не ўжывалася. Становішча рабочых яшчэ больш пагаршалася ростам беспрацоўя".

Затым Анастасія Стразде згадала, што калі навучэнцы вырашылі ўладкавацца на працу, то яны павінны ведаць, што студэнцкія атрады, сфармаваныя з удзелам асоб 14 - 16 гадоў.

Абавязкі па забеспячэнні аховы працы пры выкананні работ студэнцкім атрадам ускладаюцца як на накіроўваючы, так і на прымаючы бок.

Як вынікае з пункта 8 Палажэння паміж накіроўваючай і прымаючай арганізацыямі павінен заключацца дагавор, які вызначае ўмовы дзейнасці студэнцкага атрада з улікам патрабаванняў заканадаўства аб працы, у тым ліку аб ахове працы, а таксама абавязацельствы прымаючай арганізацыі па забеспячэнні ўмоў размяшчэння, харчавання, аплаты працы ўдзельнікаў студэнцкага атрада. У абавязковым парадку ўсе асобы маладзей васемнаццаці гадоў прымаюцца на працу толькі пасля папярэдняга медыцынскага агляду.

Акрамя таго, на арганізацыю, якая прымае, ускладзены абавязак па забеспячэнні ўдзельнікаў студэнцкага атрада сродкамі індывідуальнай абароны ў адпаведнасці з Інструкцыяй аб парадку забеспячэння работнікаў сродкамі індывідуальнай абароны, зацверджанай пастановай Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь ад 30 снежня 2008 г. № 209. Для непаўналетніх ва ўзросце ад чатырнаццаці да васемнаццаці гадоў пры заключэнні грамадзянска-прававога дагавора (здзяйсненні здзелкі), неабходна атрыманне пісьмовай згоды сваіх законных прадстаўнікоў - абодвух бацькоў, усынавіцеляў або папячыцеляў (пункт 1 артыкула 25 ГК). Такім чынам, нормы заканадаўства аб працы, у тым ліку ўстаноўлены парадак прыёму работнікаў на працу, правы і абавязкі работнікаў і наймальнікаў, дзяржаўныя гарантыі па аплаце працы работнікаў, гарантыі і кампенсацыі, рэжым працы і адпачынку, працоўныя і сацыяльныя адпачынкі, дысцыплінарная і матэрыяльная адказнасць работнікаў, на грамадзянска-прававыя адносіны не распаўсюджваюцца.

З мэтай забеспячэння абароны правоў працаўладкоўваючыхся асоб, якія не дасягнулі васемнаццацігадовага ўзросту, у тым ліку ўдзельнікаў студэнцкіх атрадаў, пры прыёме на працу мэтазгодна заключаць з кожным з іх працоўны дагавор. У адпаведнасці з патрабаваннямі артыкулаў 18, 19 ПК працоўны дагавор заключаецца ў пісьмовай форме і павінен змяшчаць абавязковыя ўмовы і звесткі.

Таксама навучэнцам былі агучаны тыповыя парушэнні патрабаванняў заканадаўства аб працы і ахове працы пры правядзенні абследаванняў аб'ектаў, на якіх была арганізавана праца ўдзельнікаў студэнцкіх атрадаў у папярэдніх гадах.